در سایه سار معنویت

نماز شب ، جلاء دهنده روح و روشنایی دهنده دل و صفا دهنده جان

کیفیت خواندن نماز شب

نماز شب که یکی از عبادت‌های خالص اولیای خدا و از برنامه‌های سازنده اسلامی به شمار می رود انسان را به وادی معنویات نزدیکتر می‌کند. امام صادق(ع) فرمودند: نماز شب صورت را زیبا، خلق را نیکو و انسان را خوشبو می‌گرداند، رزق را زیاد و قرض را ادا می‌کند، اندوه را برطرف می‌سازد و چشم را جلا می‌دهد. همچنین رسول خدا (ص) فرمود: نماز شب، وسیله‌ای است برای خوشنودی خدا و دوستی ملایکه.

 نماز شب چند رکعت است ؟

نماز شب مجموعاً یازده ركعت است:

هشت ركعت که مانند نماز صبح خوانده می‌شود یعنی چهار تا دو ركعتی به نیت نماز شب است.

رکعت اول: يک بار سوره حمد + يک بار سوره قل هو الله احد + ركوع + سجده
رکعت دوم: يک بار سوره حمد + يک بار سوره قل هو الله احد + قنوت + ركوع + سجده + تشهد + سلام.

دو ركعت نماز شفع

بهتر است در ركعت اول آن بعد از حمد، سوره ناس و در ركعت دوم بعد از حمد، سوره فلق خوانده شود.

**

یك ركعت نماز وتر

بعد از حمد سه بار سوره توحید و یك بار سوره فلق و یك بار سوره ناس بخوانیم و می‌توان یك سوره تنها خواند، سپس دستها را برای قنوت به سوی آسمان بالا می بریم و حاجات خود را از خدا می خواهیم.

برای چهل مؤمن دعا می كنیم؛ چهل بار بگویید ( اَللّهُمَّ اِغْفِر لِلْمومِنینَ وَ اَلْمومِناتْ وَ اَلْمُسلِمینَ وَ اَلْمُسلِماتْ ) و طلب مغفرت می كنیم و هفتاد مرتبه می‌گوییم: «استغفرالله ربّی و اتوبُ الیه».

از پروردگار خود طلب آمرزش و مغفرت می كنیم و به سوی او بازگشت می‌نمایم.

آن گاه 7 بار می گوییم «هذا مقامُ العایذٍٍِ بكَ منَ النّارِ»؛ (این است مقام كسی كه از آتش قیامت به تو پناه می برد) و بعد از آن 300 مرتبه می‌گوییم: «العفو» و سپس می‌گوییم: «ربّ اغفرلی و ارحمنی وتُب عَلیَّ انّكَ انتَ التّوابُ الغفُورُ الرّحیم». و سپس ركوع + سجده + تشهد + سلام.

در پایان نماز شب تسبیحات فاطمة زهرا (س) (34 مرتبه، الله اكبر، 33 مرتبه، الحمد لله و 33 مرتبه، سبحان الله) را میگوییم.

احکام و مسایل مربوط به نماز شب

 

مسأله 1 – وقت نماز شب از نصف شب است تا طلوع فجر و افضل آن است که در ثلث سوم شب و نزدیک طلوع فجر خوانده شود.

مسأله 2- مستحب است نماز شب بلند خوانده شود تا اگر امکان دارد با شنیدن صدای کسی که مشغول خواندن نماز شب است دیگران نیز بلند شوند و نماز شب بخوانند و از این فیض عظمی و عظیم بهره مند شوند و از کاروان عابدان و زاهدان و سالکان، عقب نمانند، البته به شرط اینکه انسان احتمال دهد که با صدای بلند او کسانی بلند خواهند شد و مزاحم کسی نیست و موجب ریا و سمعه هم نباشد.

مسأله 3 – با اینکه افضل است نماز شب ایستاده خوانده شود، اما اگر برای کسی که مشکل است یا حال ایستاده خواندن را ندارد، می تواند نشسته بخواند. حتی نماز شب را در حال راه رفتن و داخل ماشین و… هم می شود خواند. چنانچه امام خمینی قدس سره در بازگشت از پاریس، نماز شبش را در هواپیما خواند و مرحوم تربتی هم نماز شبش را در حال مسافرت در حال راه رفتن می خواندند.

**

مسأله 4 – اگر چه دو رکعت نشسته به جای یک رکعت ایستاده است و کسی که نماز شب را نشسته می خواند لازم است دو برابر، حتی نماز وتر را دو تا یک رکعتی بخواند، اما الزامی هم در کار نیست؛ بلکه 11 رکعت نشسته بخواند قبول است. حتی اگر حال ندارد همه 11 رکعت را بخواند، دو رکعت شفع و یک رکعت وتر را بخواند و اگر برای این هم حال یا وقت ندارد، تنها یک رکعت وتر را بخواند.

مسأله 5 – اگر کسی از خواب بلند شد و دید تنها برای شفع و وتر وقت دارد نمی تواند همه 11 رکعت را شروع کند، اما اگر 4 رکعت از 11 رکعت را خواند، بعد فهمید هنگام طلوع فجر است می تواند بقیه نماز شب را بعد از طلوع فجر ادامه دهد، بعد نافله نماز صبح و خود نماز صبح را بخواند.

**

مسأله 6 – نماز شفع قنوت ندارد، اگر کسی می خواهد در نماز شفع قنوت بگیرد باید به قصد ثواب و رجاء قنوت بگیرد.

مسأله 7 – مسافر یا کسی که برایش سخت است بعد از نصف شب برای نماز شب بلند شود، می تواند در اول شب آن را انجام دهد.

مسأله 8 – کسی که نماز شب را طلوع فجر صادق نخوانده باشد می تواند بعد از نماز صبح تا بعد از طلوع آفتاب قضای آن را به جا آورد و این اهمیتِ بیش از حدِّ نماز شب را می رساند.

مسأله 9 – همه نمازهای مستحبی، دو رکعتی خوانده می شود، غیر از نماز وتر، که یک رکعتی است.

مسأله 10 – وقت نافله صبح هم به اندازه 11 رکعت نماز شب از نصف گذشته است تا از طلوع آفتاب و حمره مشرقیه به اندازه ادای نماز صبح وقت باقی مانده باشد، اما بهتر است قبل از طلوع فجر اول خوانده نشود، بلکه بعد از طلوع فجر صادق و قبل از نماز صبح بخواند و به دنبال آن، نماز صبح را بخواند.

فضيلت نمازِ شب

1. پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در وصایای خود به امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند:
«تو را به اموری سفارش می کنم، همه را حفظ کن؛ سپس فرمود: خداوندا! او را بر انجام این وظایف یاری فرما؛ تا آنجا که فرمود: بر تو باد به نماز شب! بر تو باد به نماز شب! بر تو باد به نماز شب!».

2. در جایی دیگر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به یارانش فرمودند:

«بهترینِ شما کسانی هستند که در سخن گفتن مؤدبند، گرسنگان را سیر می کنند و در شب، در آن هنگام که مردم خوابند نماز می خوانند».

*

3. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به جبرئیل فرمود: ای جبرئیل! مرا پند دِه:

«جبرئیل گفت: ای محمّد! هر چه می خواهی عمر کن، اما بدان که سرانجام خواهی مُرد. و به هر چه می خواهی دل ببند، اما بدان سرانجام از آن جدا خواهی شد. و هر عملی می خواهی انجام دِه، ولی بدان سرانجامِ عملت را خواهی دید. و نیز بدان که شرف مؤمن، نماز شب اوست و عزّتش خودداری از ریختن آبروی مردم است».

این پند جبرئیل نشانگر آن است که نماز شب آنچنان ایمانی قوی و شخصیت و روحانیتی به انسان می دهد که مایه آبروی اوست، به همان گونه که ترک مزاحمت و خودداری از ریختن آبروی مردم، سبب عزّت او می باشد.

**

4. امام صادق علیه السلام می فرمایند:

«سه چیز است که افتخار مؤمن و زینت او در دنیا و آخرت است: نماز در آخر شب، بی اعتنایی به آنچه در دست مردم است و ولایت امام از اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله ».

5. امام صادق علیه السلام به یکی از یارانش فرمودند:

«شب زنده داری را فرو مگذار، زیرا بازَنده کسی است که شب زنده داری را ببازد».

**

6. در حدیثی دیگر از امام صادق علیه السلام آمده است:

«سه چیز، از عنایات مخصوص الهی است: عبادت شبانه، افطار دادن به روزه داران و ملاقات برادران مسلمان».

7. در حدیث دیگر از رسول خدا صلی الله علیه و آله آمده است:

«شریفان امت من حاملان قرآنند و اصحاب عبادت های شبانه».

**

8. سفارش خداوند به موسی علیه السلام برای خواندن نماز شب:

مفضل می گوید: از مولایم امام صادق علیه السلام شنیدم که می فرمود: «خداوند به موسی علیه السلام فرمود: ای پسر عمران!… من بر دوستان خویش آگاهم. آنان وقتی شب می شود با چشمان دل متوجه من هستند… عقوبت من در مقابل چشمان آنان متجسّم می شود.

آنان مرا می بینند و از روی مشاهده و حضور با من حرف می زنند. ای پسر عمران!… و از چشمانت در دل شب به من گریه هدیه کن (آن هنگام که همه خوابند تو بیدار شو و به ملاقات من بشتاب) و مرا بخواه و صدا بزن که خواهی دید من، هم نزدیکم و هم اجابت کننده).

9. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند:

«جبرئیل به طور مرتب و مداوم مرا سفارش به شب زنده داری می کردند، طوری که من گمان کردم که خوبان امت من هرگز نخواهند خوابید».

10. حضرت علی علیه السلام از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل می کند که او را امر به نماز «وَتر» کردند و او نیز شدیدا مراقب نماز وَتر بودند و نمی گذاشتند که ترک شود.

**

11. امام صادق علیه السلام به پدر سلیمان دیلمی فرمودند:

«ای سلیمان! نماز شب را ترک نکن، زیرا مغبون کسی است که از نماز شب خواندن محروم باشد».

12. در توقیعی از ناحیه امام حسن عسکری علیه السلام برای ابن بابویه صادر شده که در آن آمده است:

«و عَلَیک بصلاة اللّیل… فَاِنَّ مَن استَخَفَّ بِصَلاة اللّیل فَلَیسَ مِنّا»؛ تو را به نماز شب سفارش می کنم؛ زیرا هر کسی نماز شب را سبک بشمارد از ما نیست.

13. ابن عباس می گوید: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند:

«شریف ترین افراد امت من دو گروه هستند: 1 – حاملان و حافظان قرآن. 2 – اصحاب شب (شب زنده داران)».

14. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در وصایای خود به امیرالمؤمنین فرمودند:«نماز شب را هرگز ترک مکن».

15. پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله می فرمایند:

«دو رکعت نماز در دل شب، از دنیا و آنچه در آن است نزد من محبوب تر است».

16. امام رضا علیه السلام در پاسخ به پرسش از تسبیح در آیه «وَسَبِّحْهُ لَیلاً طَوِیلاً»فرمودند:«منظور نماز شب است».

**

با خواندن روایات و آیات یاد شده می توان گفت که در اسلام آنقدر به نماز شب اهمیت داده شده است که درباره کمتر عبادتی دیگر چنین سخن گفته شده است.

این عبادت عظیم که همواره جلاء دهنده روح و روشنایی دهنده دل و صفا دهنده جان می باشد برای دوستداران حق و خداپرستان اهمیت به سزایی دارد.

شاید بعضی از ما توفیق چنین عبادتی را نداشته باشیم، ولی با کمی همّت و دل سپردن به پروردگار متعال و با توجه به این همه الطاف الهی می توانیم از این عبادت بزرگ بهره مند شویم. در آن هنگام که سکوت همه جا را فرا گرفته و آرامش مطلق جای دغدغه ها و نیرنگ ها و ریاکاری ها را گرفته است، برخیزید و وجود خود را با نور عشقِ دوست روشن سازید.

17 – رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود:

«افْضَلُ الصَّلاةِ بَعْدَ الصَّلاةِ الْمَکتوبَةِ الصَّلاةُ فی جَوْفِ اللَّیل».

برترین نماز بعد از نماز واجب، نماز شب است.

نماز شب

برچسب ها
مشاهده بیشتر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن